ثابت مىگردد كه از اختلال محفوظ مانده است ؛ علاوه بر اين قرآن در كتاب‌ها ضبط و تك‌تك حروف و حركات آن شمارش شده است ؛ چنان كه روش نگارش و . . . نيز ضبط شده است . اين حقايق براى انسان ظن غالب ، بلكه علم ايجاد مىكند كه قرآن دچار فزونى يا كاستى نگشته است » . « 1 » محقق متتبع سيد محمد جواد عاملى پس از آنكه گفتار بزرگان را در اين زمينه نقل مىكند مىگويد : « عادت اقتضا مىكند كه تفاصيل قرآن - اعم‌از اجزاء و الفاظ و حركات و سكنات و به‌جا و مناسب بودن آن - به تواتر ثابت شده باشد ؛ زيرا انگيزه‌هاى نقل آن بسيار بوده است . قرآن ، معجزه و اصل تمامى احكام است . بنابراين مخالفت يا تشكيك هركس در اين زمينه قابل اعتنا نيست » . « 2 » گفتار بزرگان در اين زمينه بسيار است و ما براى پرهيز از طولانى شدن سخن ، به همين مقدار اكتفا مىكنيم . 3 . جنبه اعجاز از جمله دلايلى كه با احتمال تحريف در قرآن منافات دارد و انديشوران آن را محكمترين دليل بر نفى تحريف داشته‌اند ، جنبه اعجاز قرآن است كه بر آن تحدى شده است . احتمال فزونى ، كه در عقايد پيروان ابن عجرد از خوارج آمده است و ايشان مدعىاند كه سوره يوسف به قرآن افزوده شده است ؛ زيرا قصه عشق است و نمىتواند وحى شده باشد ، « 3 » نيز پندار ابن مسعود كه نسبت به معوذتين مطرح شده است و او با ادعاى آنكه اين دو سوره تعويذ است نه قرآن ، آنها را از مصحف خود پاك مىكرده است ، « 4 » احتمال باطل و مردودى است ؛ زيرا لازمه آن اين است كه بشر مىتواند يك سوره كامل و شبيه قرآن در تمام جهات فصاحت و بلاغت آن عرضه نمايد ، حال آنكه خداوند متعال مىفرمايد : « قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ

--> ( 1 ) . مجمع الفائده ، ج 2 ، ص 218 . ( 2 ) . مفتاح الكرامه ، ج 2 ، ص 390 . ( 3 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 128 . ( 4 ) . فتح البارى ، ج 8 ، ص 571 .